Do chwili obecnej jedynym sposobem stwierdzenia nabycia spadku było uzyskanie takiego stwierdzenia w drodze postanowienia sądowego. Jednak już od 2 .10.2008r. wejdzie w życie ustawa z dnia 24 sierpnia 2007r. – o zmianie ustawy prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw, co spowoduje, że do polskiego ustawodawstwa zostanie wprowadzona nowa instytucja -instytucja poświadczenia spadkowego, określanego powszechnie także mianem certyfikatu spadkowego. Przyjmuje się, że dokument ten będzie aktem pozasądowym, stwierdzającym prawo do spadku, który byłby skuteczny we wszystkich państwach członkowskich.
W związku z tym, że do tej pory stwierdzenie nabycia spadku można było uzyskać tylko i wyłącznie na drodze sądowej poprzez złożenie w tym zakresie stosownego wniosku do sądu ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. To właśnie w wyniku orzeczenia wydanego przez taki sąd spadkobierca w nim wskazany uzyskuje dowód nabycia spadku, korzysta przy tym także z domniemania, że jako osoba widniejąca w takim postanowieniu jest spadkobiercą.
Według nowych zasad, które wejdą w życie już na początku października spadkobiercy chcący uzyskać stwierdzenia nabycia spadku będą mieli do wyboru dwie możliwości. Obok drogi sądowej będzie możliwe zgłoszenie sie do notariusz w celu uzyskania poświadczenia takiego dziedziczenia. W związku z tym notariusz stanie się osoba uprawnioną do wydawania aktów poświadczających dziedziczenie ustawowe i testamentowe, uprawnianie to będzie jednak wyłączone w stosunku do dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych.
Warto w tym miejscu jednak zaznaczyć, że osoby, które zdecydują się na uzyskanie takiego stwierdzenia u notariusza muszą także brać pod uwagę fakt, że stan faktyczny w danej sprawie musi być bezsporny i wszyscy uczestnicy muszą być zgodni co do rodzaju dziedziczenia, jak również co do wszystkich etapów z tym związanych i w związku z tym muszą złożyć zgodny wniosek o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia, podpisać taki protokół, oraz podpisać sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia.
Brak zgody chociażby na jedną w w/w powyżej czynności przekreśla możliwość sporządzenia przez notariusza tego aktu i w związku z tym konieczne będzie jego dokonanie na drodze sądowej. Zakłada się, że sama procedura sporządzania certyfikatu spadkowego składać się będzie z 3 etapów. Pierwszy etap będzie obejmować sporządzenie protokołu dziedziczenia, przy udziale wszystkich osób, które mogą być brane pod uwagę przy dziedziczeniu. Drugi etap polega natomiast na sporządzeniu poświadczenia notarialnego – jednak wyłączone jest to w sytuacji, kiedy notariusz ma wątpliwości nie tylko co do osoby spadkobiercy, jak również co do wysokości udziałów w spadku. W tym przypadku notariusz jest zobowiązany do odmówienia sporządzenia takiego aktu- dotyczy to także sytuacji w których w odniesieniu do danego spadku zostało już sporządzone notarialne poświadczenie jak również, kiedy wydano już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Ostatni trzeci etap polega już tylko na zarejestrowaniu przygotowanego przez notariusza i podpisanego prze uczestników aktu poświadczenia dziedziczenia w rejestrze prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną.
Od tej chwili prawidłowo zarejestrowane poświadczenie notarialne staje się aktem równoważnym w skutkach do postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Co do kosztów związanych ze sporządzeniem certyfikatu dziedziczenia należy zauważyć,że całkowity koszt uzyskania takiego dokumentu wyniesie 100 zł – co w chwili obecnej stanowi połowę kwoty jaką wpłaca się do Sądu składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku.
Reasumując, należy zaznaczyć, że wprowadzenie tej nowej regulacji było w pewnym sensie uzasadnione wymogami jakie przed polskim ustawodawcą postawiła Komisja Europejska, albowiem patrząc na ustawodawstwa innych państw członkowskich, w których instytucja certyfikatu spadkowego funkcjonuje już od wielu lat konieczne było stworzenia aktu pozasądowego, który byłby skuteczny we wszystkich państwach członkowskich.
Radca Prawny
Grażyna Wyszkowska
| Wszystko z: Warto wiedzieć